Jenny's Bookcase

Voor echte boekenwurmen of ter inspiratie om te lezen


2 reacties

Bert Oomen – Ze bouwen daarginds een concentratiekamp

Covertekst
Over wat er in de oorlog allemaal gebeurd is, bestaat een redelijk nauwkeurig beeld. We weten ook redelijk nauwkeurig wat er zich in deze periode in het dorp Vught heeft afgespeeld. Het beeld van wat de inwoners toen wisten en dachten is veel vager.

In januari 1943 werden de inwoners van Vught plotseling geconfronteerd met een SS-concentratiekamp. De eerste transporten met uitgeputte gevangenen zorgden alom voor ontzetting en verontwaardiging. Dat nam toe, nadat de verhalen loskwamen over de erbarmelijke omstandigheden in het kamp en de hoge sterftecijfers. In het dorp werden inwoners geconfronteerd met uitgeputte vrijgelaten gevangenen. Ze zagen groepen Joodse mannen, vrouwen en kinderen die uit het hele land naar het kamp kwamen. Op het station waren ze getuige van het massale en chaotische vertrek van transporten. Ze zagen de treinen vol met Joden vertrekken en ze zagen de Duitse en Nederlandse SS’ers die voor dit alles verantwoordelijk waren.

De confrontaties met het kamp en de transporten hebben de inwoners van Vught voor lastige dilemma’s en moeilijke keuzes gesteld. Moesten ze protesteren? Moesten ze verzet plegen? Kon dat überhaupt? Konden ze de gevangenen helpen, of de vertrekkende Joden? Moesten ze helpen bij voedselvoorziening voor onderduikers of misschien zelfs voor onderduik zorgen?

Met dit boek wil Bert Oomen inzicht geven in de dilemma’s waar de inwoners voor kwamen te staan. Hij laat zien hoe verschillend ze hier mee omgingen, welke keuzes ze hebben gemaakt, door welk gevoel ze zich lieten leiden en welke moed ze daarbij soms toonden. Hij laat daarbij ook zien welke lessen hieruit te trekken zijn voor de huidige tijd.

222 pagina’s  Ze bouwen daarginds
Adr. Heinen Uitgevers, Den Bosch
ISBN 978 90 868 0158 9

Recensie
Inmiddels heb ik vele fictie boeken gelezen over de Tweede Wereldoorlog. Toen mij de kans werd geboden om een non-fictie boek te lezen over dit thema, greep ik deze met beide handen aan.

Bert Oomen is dit boek begonnen met drie beweegredenen. Een daarvan was dat zijn moeder op zeventig jarige leeftijd nog steeds met een schuldgevoel leefde over haar rol tijdens de oorlog. Zij woonde in Vught waar het beruchte kamp werd gebouwd. Bert Oomen heeft bij het schrijven van dit boek vele bronnen gebruikt om het verhaal rondom kamp Vught zo compleet mogelijk te maken. Waarom deden zoveel mensen niets? Waar kwam dat door? Gedurende het lezen in het boek, wat overigens zeer prettig leest, ontdek je dat de bouw van het kamp in eerste instantie weer een hoop werkgelegenheid bracht aan de vele mannen die inmiddels werkloos waren geworden. Er rommelde al wat bij de oosterburen, maar ach dat was nog zo ver weg. Men dacht op een gegeven moment dat het kamp een kazerne moest worden voor de Duitsers. Maar als de kazerne er zo slecht uit zag, dan zal het vast niet zo goed gaan met de Duitsers. De Vughtenaren probeerden zo goed en kwaad als het ging gewoon hun leven te leven. Tot de eerste gevangenen kwamen. Zij moesten vanaf het station lopend door Vught naar het kamp. Dat trok veel bekijks en veel geschokte inwoners en iets doen, zoals brood geven, werd gelijk afgestraft. Vele Joden hebben zich in die tijd ook vrijwillig aangemeld voor het kamp. Ze dachten, als we ons vrijwillig melden en we zijn met elkaar dan zal het allemaal wel meevallen. Was dat naïef? Of geloofden ze dat werkelijk?

Beetje bij beetje werd het regime van de Duitsers heftiger. Beetje bij beetje werden de duimschroeven verder aangedraaid. Nederlandse directeuren van bedrijven werden langzaam aan vervangen door Duitse of Nederlandse NSB’ers. De regels in het kamp werden steeds strenger en hele groepen werden soms gestraft voor het feit wat één persoon had gedaan. Meneer Philips was een van de weinige die het voor elkaar kreeg om in het kamp een barak te organiseren waar hij zelf medewerkers mocht aanstellen voor werkzaamheden en hij zorgde dat ze genoeg te eten en te drinken hadden. Dat is jaren redelijk goed gegaan en heeft vele levens gered, tot dat Himmler een bezoek bracht aan het kamp. Bepaalde werkzaamheden werden voorgoed opgeheven wat er voor zorgde dat er vele mensen werden afgevoerd naar andere kampen.

Niet alleen wordt het leven in het kamp beschreven, maar ook buiten het kamp. NSB’ers die er voor zorgde dat de regels wel werden gevolgd, maar zo werden gedraaid dat niemand iets overkwam. Artsen en verpleegkundigen die hun best deden zieken te verzorgen en soms mensen konden laten onderduiken. Vrouwen uit hogere milieus die als missie hadden rode kruispakketten in het kamp te krijgen. Daar waren de Duitsers in het begin nog wel gevoelig voor, maar ook dat had zijn houdbaarheidsdatum.

Bert Oomen is er wat mij betreft in geslaagd om mij een beeld te geven van een specifiek kamp in een specifieke stad. Wat dit met de bewoners en laat staan met de gevangenen heeft gedaan kan ik mij niet voorstellen, maar met het boek van Oomen krijg je wel een bepaald beeld. Hij deelt de gruwelijkheden en de angsten. Angst om je eigen gezin en daardoor de drempel om in opstand te komen. Wie het gevoel had iets te kunnen doen heeft dat, met gevaar voor eigen leven, ook zeker gedaan. Je kunt niet oordelen over waarom iemand niets heeft gedaan, maar je kunt het met dit boek zeker wel beter leren begrijpen.

logo_ikleesnederlands

 

 

 


4 reacties

Elmer den Braber – Mijn vader was een NSB’er

Covertekst
Weesp, mei 1945. De vader van de 17-jarige Elsa Aaldering is na zijn arrestatie onder onopgehelderde omstandigheden in het voormalige SS-concentratiekamp Vught om het leven gekomen. Het gezin Aaldering blijft totaal ontredderd achter en bovendien is Elsa het contact met haar hartsvriendin Anna kwijtgeraakt. Ondanks alles lukt het haar elders een nieuw leven op te bouwen met haar man Willem. Het geluk kent echter een hoge prijs: Elsa moet het verleden doodzwijgen.

Nu vele jaren later en in de herfst van haar leven, houdt Elsa op een gewone maar prachtige zondagmiddag een familiefeestje. Ze beseft dat dit haar laatste kans is om de waarheid over haar ‘foute’ vader te onthullen. […]

285 pagina’s 20141208_113711
Uitgeverij de Spion, –
ISBN 978 90 821 0060 0
NUR 301

Recensie
Slechts 96 tweets waren er voor nodig om de blogtournee van dit boek te organiseren. Zeer enthousiast werd ik van het boek door er met anderen over te praten / tweeten. Niet omdat het onderwerp nou zo leuk is, maar omdat ik nieuwsgierig werd van deze kant van de Tweede Wereldoorlog. Een kant die in mijn ogen ook zeker vertelt mag worden.

Vol enthousiasme ben ik aan het boek begonnen, maar al snel sloeg dit om. Niet vanwege het onderwerp en niet vanwege het idee van het boek. Maar de uitwerking komt in mijn ogen slecht uit de verf en graag leg ik uit waarom.

Op het familiefeestje van Elsa besluit ze dat het tijd is om met haar kinderen en haar kleinkinderen haar moeilijke verleden te delen. Alleen haar oudste zoon heeft nog de naweeën gevoeld van het feit dat zijn opa bij de NSB zat. Na het diner en tijdens de koffie vertelt Elsa haar verhaal. Hoe haar vader de Kruidenierszaak had in Weesp en dat er tijdens het begin van de oorlog veel Duitse soldaten bij hem in de winkel kwamen. Hierdoor verloor haar vader enkele trouwe klanten, omdat zij het gevoel kregen dat hij heulde met de vijand. De lieve meester van Elsa en Anne zit op een gegeven moment langdurig ziek thuis. Tot ze er achter komen dat de meester Joods is en daarom niet meer welkom is op de school. En zo ontwikkelt het verhaal zich steeds meer gedurende de lengte van de oorlog. Opzich is daar helemaal niets mis mee. Maar als ik verder kijk dan dit verhaal, dan blijf ik struikelen over zaken.

In het begin van het boek zijn er voor mij veel onduidelijkheden. Onduidelijkheden zijn niet erg, mits ze nieuwsgierig maken en dat gebeurde niet. Zinnen en dialogen die niet lekker lopen en zaken die dubbel voorkomen maakten het voor mij lastig om er door heen te komen. Elmer gaf aan dat het wegens tijdsdruk niet meer mogelijk was om een extra redigeer ronde te doen. En ik denk nu, had dat toch maar wel gedaan. Sommige zaken hadden echt niet gehoeven. En dan heb ik het niet over spelling, want ik ben wel de laatste die daar over mag beginnen. Ik heb het dan echt over inhoudelijke zaken die afbreuk doen aan het boek. De net te mooie zinnetjes, met prachtige beeldspraak, waarvan ik ergens snap dat je die er in wilt hebben maar die dan iets te overdadig zijn.

Vaders woorden landden als een donsveertje in mijn hand.

Ik wandelde voorzichtig weg van mijn fiets […]

Donsveertjes? En waarom zou je voorzichtig weg wandelen van je fiets? Omdat hij zo ontploft? Verder vond ik de dialogen en gedachtes van Elsa niet altijd passen bij een twaalfjarig meisje, waardoor zij mij minder raakte. Was alles dan bar en boos? Nee zeker niet. Er waren passages die goed te lezen waren en waarvan ik er graag nog meer had willen lezen. Is het dan een slecht boek? Nee, zeker niet, omdat ik ook heel veel potentie zie. Alleen al door bovenstaande zaken kwam het voor mij niet genoeg uit de verf. Maar, ik laat het oordeel graag aan jou als lezer over.

Ik lees Nederlands (2014) - groot